Sosyal bilgiler 6.sınıf konu anlatımı ~ Orta Asya Ve İlk Türk Devletleri

Ilk olarak Türklerin anayurdu orta asya’dan bahsetmek istiyorum. Orta asya ve İlk Türk Devletleri asya kıtasının orta kısmında bulunan bölgeye verilen isimdir. Bu bölgeye aynı zamanda Türkistan ismi de verilir. Türkistan demek türklerin yaşadığı yer, türklerin yaşadığı ölçü anlamına gelir.

Orta asya’nın coğrafi konumuna genel olarak baktığımızda kuzeyinde sibirya, batısında hazar denizi, doğusunda kingan dağları ve güneyinde ise himalaya dağları’nın yer aldığını görmekteyiz. Yani orta asya genel olarak baktığımızda o bölgenin dağlık engebeli bir arazi olduğunu görmekteyiz. Dikkat ettiyseniz bu bölgede herhangi bir deniz ya da okyanusun yer almadığını görmüşsünüzdür. 

6.Sınıf sosyal bilgiler konu anlatımı ~ Orta asya Türk devletleri geçim kaynakları nelerdir ?

Denizlerden uzak olduğu için de burası sert karasal iklimin görüldüğü bir yerdir. O halde orta asya’nın en önemli özelliklerinden birisi karasal iklimin olmasıdır. Şu an doğu anadolu bölgesi’nde karasal iklim görülmektedir, ama orta asya’da görülen karasal oldukça sert karasal iklimidir. Karasal iklimin bitki örtüsü bozkırdır.O halde orta asya’da geniş bozkırlar yer alacak. Bozkır dediğiniz şey sararmış geniş ortaklardır. 

Orta asya su kaynakları bakımından zengin bir yer değil ve iklim ile tarım yapmaya elverişli olmadığı için insanlar burada geçimlerini nasıl sağlıyordu tabii ki de hayvancılık ile uğraşarak geçimlerini sağladıklarını söyleyebiliriz. Peki hayvanların nerede otlatıyorlardı ?  tabii ki de geniş bozkırlarda hayvanların otlatıyordı. Orta asya’da yaşayan türklerin hayvancılık ile uğraşması aynı zamanda göçebe hayat sürmelerininde etkili rolü vardır. 

Orta Asya Türk Devletleri Göçebelik

Türkler göçebe hayat yaşamışlardır. Bir diğer ismi ile konargöçer bir yaşama sahiplerdir. Toparladığımız gerekirse orta asya Türklerin ilk anayurdu orta asyadır. Burada sert karasal iklim görülüyordu. Hayvancılık ile uğraşırtıkları için göçebe bir hayat tarzına sahiptir. Buradaki Türk insanları ayrıca Türk atı ilk evcilleştiren millettir. 

Orta asya Türkleri özellikle atları savaşlarda kullanırlardı. Bu durumda düşmanlara karşı üstünlük sağlamalarında önemli bir rol oynar. Atın evcilleştirilmesi ile birlikte haliyle Türkler çok geniş alanlara yayıla bilmişlerdir. Atı evcilleştirdikleri için artık uzun uzak bölgelere çok rahat bir şekilde hareket edebiliyorlar. 

Ayrıca orta asya türkleri çadırlar barınak olarak kullanmışlardır. Hemen bir mantık görüşelim şimdi normal bir ev yapıp o evde yaşayabilirler mi yaşayamazlar. Çünkü göçebe bir yaşam tarzına sahiplerdi. Diyelim bir tane ev yaptı sonra göç edecekler için hayvanlarına otlak arayacaklar için bu evi burada bırakamazlardı. O yüzden daha pratik bir daha portatif ev yapmaları barınak yapmaları gerekiyordu. O yüzden çadırı kullandılar, çadırı kullanıyorlar hayvanların bi bölgede oturuyorlar daha sonra buradan göç etmeleri gerektiğinde çadırları da yanlarına alıp göç edecekleri yerlere götürebiliyorlardı. 

Türkler atın yanı sıra sığır ve koyun yetiştiriciliği ile yapıyordu. Ayrıca bunun yanında dokumacılıklarda uğraşıyorlardı. Madencilik ve az da olsa tarımla da uğraşıyorlardı. Türklerin anayurdu olan orta asya’nın gelen özellikleri bu şekildeydi.

Orta Asya Türk Devletleri göç etme sebepleri

Orta Asya Türk Devletleri göç etme sebepleri iki grupta adlandıra biliriz. ne genel olarak baktığımızda birinci ve en önemli sebeplerin başında iklim koşulları gelmektedir. Orta asya’da sert karasal iklim görülüyordu. Ayrıca buralarda iklim değişikliğine bağlı olarak kuraklığın artması ile birlikte artık otlaklar burada yetersiz kalmaya başlayacak orta asya’daki Türkler’in zaten geçim kaynakları bu otlaklardan sağladıkları hayvancılığı yapamaz hale geleceklerdi. Eğer ortaklar olmazsa hayvancılıkla yapamayacaklardı. Hayvancılık yapamazlarsa geçimlerini sağlayacaklardır. O yüzden iklim koşullarından ötürü orta asya coğrafyasınından çeşitli bölgelere göç etmek zorunda kalacaklar.

Bir diğer nedeni ise artan nüfus şartları nüfusun artması ve buna bağlı olarak ekonominin olumsuz etkilenmesi de türklerin farklı bir coğrafya göç etmesinde rol oynamıştır. Ayrıca boylar arasındaki mücadeleler de etkili olmuştur. Türk boyları birbirleriyle hakimiyet mücadelesi vermesi burada yaşayan Türkleri bezdirecek. 

Orta asya ve ilk Türk devletleri nelerdir ?

Ilk olarak Asya Hun devleti‘nin genel özelliklerine bakalım. Asya hun devleti’nin en temel özelliği tarihte bilinen ilk türk devleti olma özelliğine sahiptir. Dikkat etmeniz gereken şey ilk Türk boyu değil, ilk TÜRK devleti ASYA HUN DEVLETİDİR. Bu devletin merkezine baktığımızda yani başkentine baktığımızda ötüken olduğunu görmekteyiz. Ötüken ilk türk devletleri için önemli merkezlerin başında gelen bir yerdir.

Asya Hun Devleti Genel Yapısı

Asya Hun Devleti ilk hükümdarı ise teomandır. Yapılan araştırmalara göre yani bizim ulaşabildiğimiz en eski hükümdarları Teoman dır. Belki ondan daha önce hükümdarlardan vardır. Ancak bizim ele geçirdiğimiz belgelere göre öyle eskisi Teoman olarak bilmekteyiz. 

En güçlü olunan dönem en parlak dönem Metehan zamanıdır. Metehan’ı bu kadar önemli kılan şey ise Türk boylarını bir bayrak altında toplanmasıdır. O dönemde göçebe yaşayan türkler dağınık halde yaşıyordu. Bir tane orada var, burada var, şu da var, her tarafta Türkler vardı. Metehan ile birlikte tüm bu tüplerin hepsini bir bayrak bir çatı altında toplayacak ve asya hun devleti’ni bu şekilde kuruyor. Bu özelliğinden ötürü Metehan önemlidir. 

O dönemdeki en önemli düşmanlarından biri olan çini vergiye bağlamayı başlarmıştır. Bunun yanı sıra Metehan onlu sistemi kurulacak bugün dahil birçok devletin kullanmış olduğu onluk sistemin kurucusu olmayı başarmıştır. Onbaşı, yüzbaşı, binbaşı diye devam eden bu sistemin kurucusu Metehan olmuştur. Onluk sistemi kurmuş olduğu tarih türk kara kuvvetlerinin kuruluş tarihi olarak da kabul edilir. Metehan döneminde ekonomisi güçlendirmek adına çok önemli bir ekonomik kaynak olan i̇pek yolunu ele geçirmek için de mücadele edeceğiz.

Getireceğiz de zaten bir süre elimize tutacağız elimizde tuttuğumuz dönemlerde Asya hun devletinin ekonomisi yükselecektir. Ekonomisi oldukça güçlenecek ancak tüm bu parlak dönemler tüm bu başarılar Metehan’ın ölümünün ardından yavaş yavaş yok olmaya başlayacaktır. Ondan sonra onun yerine geçecek kişiler başarılı olamayacaktır. Çocukları arasında taht kavgaları çekişmeler yaşanacak. Çin entrikaları sonucunda asya hun devleti ikiye ayrılacak ve bir süre sonra tamamen ortadan kalkacak ve böylece asya hun devleti yok olacaktır.

Kavimler göçü nedir, nasıl yapıldı ve sonuçları nelerdir ?

Türklerin bir çağı kapatacak, yeni bir çağ açacak bu göçü dünyanın bugünkü devletsel yapısını oluşturmuştur.

Kavimler Göçü nedir ?

Şimdi de kavimler göçünü genel olarak inceleyelim. Orta asya coğrafyasında yaşayan asya hun devleti’nin parçalanması ile birlikte burada yaşayan Türklerin bir kısmı göç etme kararı almıştır. Emir komutasında bir Türk birliği batıya doğru hareket edecek izledikleri coğrafya ise karadeniz’in kuzeyinden avrupa’ya doğru ilerlemek için yola çıkacaklardı. 

İlk Türk Devletlerinin Avrupaya göçü

Anadolu’nun hemen kuzeyinden yani karadeniz’in kuzeyinden avrupa’ya kadar gitmişler. Komutanları ise Balamirdir Asya hun devletinin yıkılmasının ardından orta asya’da yaşayan bir grup Türk balamir komutasında batıya doğru karadeniz’in kuzeyinden ilerliyordu. Bu bölgede yaşayan milletlerin batıya doğru kaçmasını batıya doğru kaymasına sebep oluyordu. Karadeniz’in kuzeyinde ostrogotlar, vizigotlar, angıllar saksonlar gibi milletler yaşıyordu. Balamir önderliğinde gelen Türkler karadeniz’in kuzeyinden geçmeye çalıştığı için ve onlarda batıya doğru ilerleyeceklerdi. 

Onların buraya doğru gelmesi ile birlikte günümüz avrupa devletleri konuşmaya başlamıştır. Mesela burada franklar vardı ya franklar kaçıp avrupa coğrafyasında ilerleyecek ve burada Fransa’yı kuracaktı.Bir grup gelecek buraya i̇spanya’yı kıracak, bir grup gelecek buraya Almanya’yı kuracak yani burada yaşayan milletlerin batıya doğru kaçmasını sağlayan millet Türklerdir. Balamir önderliğinde kavimler göçü hareketi başlamıştır. 

Kavimler Göçü sebepleri

Kavim demek millet demek yani milletler göçü demektir. 375 ve 476 tarihleri arasını kapsayan dönemdir peki buradaki Türkler neden göç etmişlerdi onun sebeplerini söylemiştik ama 2 tane temel başkasında söyleyelim 

  • Çin baskısı,
  • Kuraklık,
  • Taht kavgaları,
  • Ekonomik nedenler,
  • Bir çok kavimlere ayrılmaları gibi bir çok sebep bir araya gelincebatıya doğru bir grup türk göç etmek durumunda kalmışlardır.

komutanlarını unutuyoruz valla bir buradaki yakışıklı gösterişli komutanımız bana mıymış yani kavimler göçünü başlatan adam bu bir bu arkadaşlar o yüzden onu da unutmayalım çok önemli bir adamdır.